Trong môi trường phòng khám đa khoa, công tác PCCC mang một đặc thù cực kỳ phức tạp. Đây là nơi tập trung nhiều bệnh nhân – những người có khả năng tự di chuyển hạn chế, cùng với hệ thống máy móc y tế đắt tiền và các loại hóa chất, khí oxy dễ cháy nổ. Một sự cố hỏa hoạn tại phòng khám không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn là thảm họa về nhân mạng nếu hệ thống thoát nạn không chuẩn.
Hiện nay, sau các đợt tổng rà soát an toàn cháy nổ trên toàn quốc, tiêu chuẩn PCCC cho cơ sở y tế đã được nâng lên một tầm cao mới về kỹ thuật. Việc nắm vững quy định về thẩm duyệt thiết kế PCCC và vật liệu chống cháy không chỉ giúp chủ đầu tư vượt qua các đợt hậu kiểm mà còn là tấm lá chắn bảo vệ uy tín y đức. Bài viết này, sẽ bóc tách chi tiết từng tiêu chuẩn kỹ thuật mới nhất
Khái niệm và đặc điểm PCCC trong Cơ sở Y tế
Khái niệm cốt lõi
PCCC y tế là một hệ thống tích hợp các giải pháp kỹ thuật nhằm ngăn ngừa, phát hiện và xử lý hỏa hoạn trong môi trường có đặc thù bệnh lý.
Theo Luật Phòng cháy và chữa cháy, cơ sở y tế thuộc danh mục các cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ. Hệ thống PCCC tại đây không chỉ dừng lại ở việc dập lửa mà phải đảm bảo khả năng ngăn chặn khói độc và duy trì sự sống cho bệnh nhân trong suốt quá trình di tản.
Đặc điểm đặc thù của PCCC phòng khám
- Đối tượng di tản đặc biệt: Bệnh nhân có thể đang trong trạng thái gây mê, đang truyền dịch hoặc phải di chuyển bằng cáng, xe đẩy.
- Nguy cơ cháy nổ cao: Từ các bình khí oxy, khí nén, hóa chất xét nghiệm dễ cháy và hệ thống điện công suất lớn của máy X-quang, MRI.
- Cấu trúc ngăn phòng: Phòng khám thường chia nhỏ thành nhiều phòng chức năng, nếu không thiết kế đúng sẽ tạo thành những “cái bẫy khói” khi xảy ra hỏa hoạn.
Phòng khám dưới 300m2 có cần thẩm duyệt PCCC không?
Đây là vấn đề gây nhiều nhầm lẫn cho các chủ đầu tư khi bắt đầu xin giấy phép hoạt động. Căn cứ theo Phụ lục V Nghị định 136/2020/NĐ-CP và sửa đổi bổ sung năm 2026:
- Đối với phòng khám có diện tích dưới 300 m2 phòng khám nằm trong tòa nhà đã được thẩm duyệt PCCC và không thay đổi công năng, kết cấu ngăn phòng lớn, chủ đầu tư có thể không phải thực hiện thẩm duyệt thiết kế PCCC riêng biệt. Tuy nhiên, bạn bắt buộc phải có văn bản cam kết an toàn PCCC và trang bị đầy đủ thiết bị theo quy định của cơ sở kinh doanh dịch vụ tập trung đông người.
- Đối với phòng khám có diện tích từ 300m2 lên (hoặc khối tích từ 1.000 m3 trở lên): Bắt buộc phải thực hiện thủ tục thẩm duyệt thiết kế PCCC tại cơ quan Cảnh sát PCCC và cứu nạn cứu hộ cấp tỉnh/thành phố trước khi thi công.
- Trường hợp đặc biệt: Nếu phòng khám nằm trong các tòa nhà cao tầng hoặc công trình hỗn hợp, dù diện tích nhỏ hơn 300m2 vẫn có thể phải thực hiện thẩm duyệt nếu cấu trúc ngăn phòng ảnh hưởng đến hệ thống PCCC chung của tòa nhà.
Tiêu chuẩn hệ thống báo cháy tự động trong cơ sở y tế
Hệ thống báo cháy tự động tại phòng khám phải tuân thủ TCVN 5738:2021.
Các thành phần bắt buộc
- Trung tâm báo cháy: Phải đặt ở nơi có người trực 24/24 (thường là quầy lễ tân hoặc phòng bảo vệ).
- Đầu báo cháy: Phải kết hợp giữa đầu báo khói (tại các phòng khám, hành lang) và đầu báo nhiệt (tại khu vực bếp, phòng máy điện).
- Nút ấn báo cháy bằng tay: Đặt tại các lối thoát nạn, độ cao trung bình 1,5m để bất kỳ ai cũng có thể kích hoạt khi phát hiện cháy.
Yêu cầu kỹ thuật
Hệ thống báo cháy phải được kết nối liên động với hệ thống thông gió, thang máy và hệ thống loa thông báo để tự động thực hiện kịch bản thoát nạn khi có tín hiệu cháy.
Lối thoát nạn y tế: Tiêu chuẩn vàng cho sự an toàn
Lối thoát nạn trong phòng khám y tế có yêu cầu khắt khe hơn nhiều so với văn phòng thông thường do đặc thù di chuyển bằng cáng.
- Chiều rộng lối đi: Hành lang thoát nạn chính phải rộng tối thiểu 1,5 mét để đảm bảo hai cáng cứu thương có thể tránh nhau.
- Cửa thoát nạn: Phải mở theo chiều thoát nạn, không được lắp đặt cửa cuốn hoặc cửa trượt làm lối thoát nạn duy nhất.
- Thang thoát nạn: Phải là thang kín, có hệ thống điều áp ngăn khói xâm nhập.
- Khoảng cách thoát nạn: Từ điểm xa nhất trong phòng đến cửa thoát nạn không được vượt quá 25 mét (đối với phòng không có hệ thống chữa cháy tự động) hoặc 40 mét (có chữa cháy tự động).
Quy định về Vật liệu chống cháy trong phòng khám
Theo QCVN 06:2022/BXD, vật liệu xây dựng và nội thất trong phòng khám phải đảm bảo tính cháy thấp và không sinh khói độc.
- Trần và vách ngăn: Nên sử dụng thạch cao chống cháy hoặc tấm panel chống cháy có giới hạn chịu lửa ít nhất là REI 30 (chịu được 30 phút).
- Cửa ngăn cháy: Các phòng kỹ thuật điện, kho thuốc phải sử dụng cửa chống cháy có giới hạn ít nhất là EI 60.
- Vật liệu trang trí: Rèm cửa, thảm trải sàn (nếu có) phải được xử lý bằng hóa chất chống cháy và có chứng chỉ kiểm định chất lượng.
- Sơn chống cháy: Áp dụng cho các kết cấu khung thép chịu lực của phòng khám.
Lưu ý từ Luật sư Nguyễn Văn Hùng: Nhiều phòng khám khi thẩm duyệt thì đúng 1,5m, nhưng sau đó lại kê thêm tủ hồ sơ hoặc ghế chờ dọc hành lang làm hẹp lối đi. Theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi làm vật cản trên lối thoát nạn có mức phạt rất cao và là lỗi bị đình chỉ hoạt động ngay lập tức nếu có đoàn kiểm tra. Ngoài ra, sàn của hành lang thoát nạn y tế phải là vật liệu không trơn trượt và không phát sinh khói độc khi gặp nhiệt độ cao.”
Hồ sơ Thẩm duyệt thiết kế PCCC phòng khám gồm những gì?
Để thực hiện thủ tục thẩm duyệt thiết kế tại Sở Cảnh sát PCCC, bạn cần chuẩn bị:
- Văn bản đề nghị thẩm duyệt thiết kế về PCCC.
- Bản sao Giấy phép đầu tư hoặc Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
- Bản vẽ thiết kế kỹ thuật (Hệ thống báo cháy, chữa cháy, sơ đồ thoát nạn, hệ thống chống sét, hệ thống điện).
- Thuyết minh thiết kế về giải pháp ngăn cháy, chống cháy lan và vật liệu sử dụng.
- Giấy ủy quyền cho đơn vị thực hiện dịch vụ pháp lý.
Chế tài xử phạt vi phạm PCCC y tế
Căn cứ Nghị định 144/2021/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC:
- Không thực hiện thẩm duyệt thiết kế PCCC mà đã thi công: Phạt tiền từ 30.000.000đ đến 50.000.000đ.
- Đưa công trình vào hoạt động khi chưa có biên bản nghiệm thu PCCC: Phạt tiền từ 60.000.000đ đến 100.000.000đ.
- Làm mất tác dụng của lối thoát nạn (để cáng, tủ thuốc chắn hành lang): Phạt từ 5.000.000đ đến 15.000.000đ.
- Không bảo trì, bảo dưỡng hệ thống báo cháy tự động: Phạt từ 10.000.000đ đến 20.000.000đ.
Kết luận: Pháp lý vững – Vận hành y đức an tâm
Việc tuân thủ các tiêu chuẩn PCCC cơ sở y tế không chỉ là nghĩa vụ pháp lý để tránh các án phạt nặng nề, mà còn là lời khẳng định về trách nhiệm của chủ đầu tư đối với sự an toàn của bệnh nhân. Một phòng khám hiện đại phải là nơi sạch về y tế và an toàn về hỏa hoạn.
Đừng để những sai sót về thiết kế lối thoát nạn hay thiếu sót trong hồ sơ thẩm duyệt làm trì hoãn ngày khai trương phòng khám của bạn. Hãy liên hệ với Dịch vụ pháp chế để được hỗ trợ giải pháp PCCC chuyên sâu và chuyên nghiệp nhất.
