Phê duyệt chủ trương đầu tư là bộ lọc pháp lý quan trọng để Nhà nước kiểm soát các dự án có tác động lớn đến kinh tế, xã hội và môi trường. Việc xác định sai thẩm quyền phê duyệt hoặc chuẩn bị hồ sơ năng lực tài chính của nhà đầu tư thiếu sót có thể khiến dự án bị đình trệ hàng năm trời.
Bài viết này sẽ làm rõ các tiêu chí dự án thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư, quy trình thực hiện và những lưu ý “vàng” từ Luật sư Nguyễn Văn Hùng để trả lời câu hỏi: Tại sao bị từ chối chủ trương đầu tư? Mọi thông tin đều được dẫn chiếu chính xác theo các điều khoản luật định mới nhất.
Tiêu chí dự án thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư
Tùy vào quy mô, tính chất và vị trí địa lý mà thẩm quyền phê duyệt sẽ thuộc về Thủ tướng Chính phủ hoặc Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh.
Thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ (Điều 31 Luật Đầu tư 2020)
Dành cho các dự án có tầm ảnh hưởng quốc gia hoặc liên vùng, bao gồm:
- Dự án xây dựng và kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp, khu chế xuất.
- Dự án đầu tư xây dựng mới: Cảng hàng không, sân bay, bến cảng biển đặc biệt.
- Dự án đầu tư có quy mô vốn từ 10.000 tỷ đồng trở lên.
- Dự án của nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực kinh doanh dịch vụ viễn thông có hạ tầng mạng, xuất bản, báo chí.
Thẩm quyền của UBND cấp tỉnh (Điều 32 Luật Đầu tư 2020)
Dành cho đại đa số các dự án còn lại, tiêu biểu là:
- Dự án được Nhà nước giao đất, cho thuê đất không thông qua đấu giá, đấu thầu.
- Dự án có yêu cầu chuyển mục đích sử dụng đất.
- Dự án đầu tư xây dựng nhà ở (để bán, cho thuê, cho thuê mua), khu đô thị.
Hồ sơ năng lực tài chính của nhà đầu tư: Chìa khóa thành công
Trong bộ hồ sơ xin chủ trương, năng lực tài chính là nội dung bị thẩm định khắt khe nhất. Theo Khoản 1 Điều 33 Luật Đầu tư 2020 và hướng dẫn tại Nghị định 96/2026/NĐ-CP, nhà đầu tư phải chứng minh được:
- Vốn chủ sở hữu: Phải đạt tối thiểu 20% tổng mức đầu tư (đối với dự án quy mô dưới 20ha) hoặc 15% (đối với dự án trên 20ha). Minh chứng bằng báo cáo tài chính 02 năm gần nhất (có kiểm toán với doanh nghiệp) hoặc xác nhận số dư tài khoản ngân hàng.
- Khả năng huy động vốn: Văn bản cam kết cho vay của ngân hàng hoặc tổ chức tài chính đối với phần vốn còn lại ngoài vốn chủ sở hữu.
Quy trình và thời gian thẩm định dự án đầu tư
Thời gian là tiền bạc đối với nhà đầu tư. Các quy định mới đã nỗ lực rút ngắn quy trình này thông qua hệ thống dịch vụ công.
Đối với dự án thuộc thẩm quyền UBND tỉnh (Điều 33 & 36 Luật Đầu tư 2020)
- Nộp hồ sơ: Tại Sở Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT).
- Lấy ý kiến: Trong 03 ngày làm việc, Sở KH&ĐT gửi hồ sơ lấy ý kiến các cơ quan có liên quan (Sở Tài nguyên, Sở Xây dựng, Công an tỉnh…).
- Thẩm định: Các cơ quan có ý kiến trong 15 ngày.
- Phê duyệt: Trong 35 ngày kể từ ngày nhận hồ sơ, Sở KH&ĐT lập báo cáo thẩm định trình UBND tỉnh phê duyệt.
Đối với dự án thuộc thẩm quyền Thủ tướng (Điều 34 & 35 Luật Đầu tư 2020)
Quy trình tương tự nhưng cơ quan chủ trì là Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Thời gian thẩm định dự án đầu tư cấp Thủ tướng thường kéo dài từ 45 – 60 ngày làm việc do cần lấy ý kiến của các Bộ ngành Trung ương trước khi trình Thủ tướng xem xét.
Tại sao bị từ chối chủ trương đầu tư?
Dưới đây là những lý do phổ biến dẫn đến việc hồ sơ bị trả về hoặc từ chối phê duyệt theo Điều 33 Luật Đầu tư:
- Không phù hợp quy hoạch: Dự án định triển khai trái với quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị hoặc quy hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt.
- Tác động môi trường quá lớn: Dự án nằm trong lưu vực sông cung cấp nước sinh hoạt hoặc khu bảo tồn thiên nhiên nhưng không có giải pháp kỹ thuật xử lý chất thải thuyết phục.
- Năng lực tài chính yếu: Nhà đầu tư không chứng minh được nguồn vốn thực có hoặc có lịch sử nợ thuế, vi phạm tiến độ tại các dự án khác.
- An ninh quốc phòng: Dự án có yếu tố nước ngoài nằm tại các địa điểm nhạy cảm về an ninh (biên giới, ven biển) mà không được Bộ Quốc phòng, Bộ Công an chấp thuận.
Lưu ý của Luật sư Nguyễn Văn Hùng: “Đừng chỉ tập trung vào hồ sơ giấy tờ. Việc giải trình trực tiếp về hiệu quả kinh tế – xã hội (số thuế đóng góp, số lao động địa phương được giải quyết) là yếu tố then chốt để thuyết phục Hội đồng thẩm định hỗ trợ thông qua dự án.”
Checklist chuẩn bị hồ sơ xin chủ trương đầu tư
- Văn bản đề nghị: Theo mẫu quy định mới nhất tại Nghị định 96/2026.
- Đề xuất dự án: Chi tiết về mục tiêu, quy mô, tiến độ, giải pháp công nghệ (ưu tiên công nghệ xanh).
- Hồ sơ pháp lý: Đăng ký kinh doanh (với tổ chức) hoặc Căn cước công dân (với cá nhân).
- Hồ sơ tài chính: Báo cáo tài chính, cam kết tín dụng ngân hàng.
- Hồ sơ địa điểm: Bản đồ vị trí, thỏa thuận thuê đất/văn phòng hoặc biên bản ghi nhớ với địa phương.
Kết luận
Thủ tục xin phê duyệt chủ trương đầu tư là một hành trình pháp lý đòi hỏi sự chuẩn bị công phu. Việc xác định đúng tiêu chí dự án thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư và hoàn thiện hồ sơ năng lực tài chính của nhà đầu tư minh bạch sẽ giúp rút ngắn tối đa thời gian thẩm định dự án đầu tư.
Với kinh nghiệm đồng hành cùng nhiều tập đoàn trong các dự án khu công nghiệp và bất động sản, Luật sư Nguyễn Văn Hùng và cộng sự luôn sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp rà soát pháp lý và đại diện giải trình trước cơ quan chức năng để dự án sớm được triển khai.
Mọi thắc mắc về phê duyệt dự án nếu bạn đang không biết thì có thể liên hệ ngay cho Dịch vụ pháp chế để được tư vấn, hỗ trợ nhanh nhất
