Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, các hội chợ và triển lãm quốc tế không chỉ là cơ hội xúc tiến thương mại mà còn là “điểm nóng” về rủi ro sở hữu trí tuệ (SHTT). Việc trưng bày sản phẩm mới, công nghệ mới trước công chúng có thể vô tình làm mất tính mới của sáng chế, kiểu dáng hoặc tạo điều kiện cho hành vi sao chép, xâm phạm quyền. Đặc biệt, trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA), yêu cầu về bảo hộ và thực thi quyền SHTT ngày càng cao, đòi hỏi doanh nghiệp phải có chiến lược pháp lý bài bản.
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nhận diện và kiểm soát rủi ro SHTT một cách hiệu quả khi tham gia hội chợ, triển lãm quốc tế theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi, bổ sung 2025) và thông lệ quốc tế.
Tổng quan rủi ro sở hữu trí tuệ tại hội chợ quốc tế
Đặc thù rủi ro trong môi trường triển lãm
Hội chợ, triển lãm là môi trường mở, nơi các sản phẩm được công khai trước đông đảo đối tác và đối thủ. Điều này làm gia tăng nguy cơ bị sao chép kiểu dáng, công nghệ hoặc khai thác trái phép ý tưởng kinh doanh. Một khi thông tin đã bị lộ, việc bảo vệ quyền SHTT trở nên khó khăn hơn, đặc biệt trong các quốc gia áp dụng tiêu chí tính mới tuyệt đối.
Yêu cầu bảo hộ theo EVFTA và pháp luật Việt Nam
EVFTA đặt ra tiêu chuẩn cao về bảo hộ quyền SHTT, đặc biệt trong việc bảo vệ kiểu dáng công nghiệp, sáng chế và bí mật kinh doanh. Doanh nghiệp Việt Nam khi tham gia thị trường EU cần đảm bảo đã thực hiện đầy đủ các bước bảo hộ trước khi công khai sản phẩm, đồng thời tuân thủ quy định của quốc gia sở tại để tránh rủi ro pháp lý.
Cách bảo vệ mẫu thiết kế mới trước khi công khai
Đăng ký quyền SHTT trước khi trưng bày
Cách bảo vệ mẫu thiết kế mới trước khi công khai hiệu quả nhất là nộp đơn đăng ký bảo hộ trước khi sản phẩm được giới thiệu tại hội chợ. Doanh nghiệp có thể lựa chọn nộp đơn tại quốc gia sở tại hoặc thông qua các hệ thống đăng ký quốc tế như hệ thống La Hay đối với kiểu dáng công nghiệp.
Việc đăng ký sớm giúp đảm bảo quyền ưu tiên và tạo cơ sở pháp lý vững chắc trong trường hợp xảy ra tranh chấp hoặc xâm phạm.
Tận dụng cơ chế thời gian ân hạn
Một số quốc gia cho phép áp dụng “thời gian ân hạn”, theo đó việc công khai sản phẩm trong một khoảng thời gian nhất định vẫn không làm mất tính mới nếu nộp đơn đúng hạn. Tuy nhiên, cơ chế này không áp dụng thống nhất ở mọi quốc gia, do đó doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ quy định của từng thị trường.
Bảo mật thông tin và kiểm soát tiếp cận
Ngoài việc đăng ký bảo hộ, doanh nghiệp cần kiểm soát chặt chẽ việc tiếp cận thông tin kỹ thuật. Việc ký kết thỏa thuận bảo mật với đối tác trước khi cung cấp thông tin chi tiết là một biện pháp quan trọng nhằm bảo vệ bí mật kinh doanh.
Đăng ký bảo hộ tạm thời tại hội chợ, triển lãm
Cơ chế đăng ký bảo hộ tạm thời
Đăng ký bảo hộ tạm thời là một cơ chế được một số hội chợ quốc tế áp dụng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp bảo vệ sản phẩm trong thời gian diễn ra sự kiện. Doanh nghiệp cần chủ động liên hệ với ban tổ chức để đăng ký danh mục sản phẩm và quyền SHTT liên quan trước khi khai mạc.
Cơ chế này không thay thế việc đăng ký chính thức nhưng có giá trị hỗ trợ trong việc xử lý nhanh các hành vi vi phạm tại chỗ.
Chuẩn bị tài liệu chứng minh quyền
Để sử dụng hiệu quả cơ chế này, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ tài liệu như đơn đăng ký, văn bằng bảo hộ hoặc các chứng cứ liên quan. Đây là cơ sở để yêu cầu ban tổ chức hoặc cơ quan chức năng can thiệp khi phát hiện hành vi xâm phạm.
Lập biên bản ghi nhận hành vi sao chép tại sự kiện
Thu thập và củng cố chứng cứ
Lập biên bản ghi nhận hành vi sao chép tại sự kiện là bước quan trọng để bảo vệ quyền lợi. Khi phát hiện vi phạm, doanh nghiệp cần nhanh chóng thu thập chứng cứ như hình ảnh, video, tài liệu quảng cáo hoặc thông tin liên hệ của bên vi phạm.
Việc thu thập chứng cứ cần đảm bảo tính khách quan và có thể sử dụng trong quá trình xử lý hành chính hoặc tố tụng sau này.
Phối hợp với ban tổ chức và cơ quan chức năng
Sau khi phát hiện vi phạm, doanh nghiệp cần báo cáo ngay với ban tổ chức để yêu cầu lập biên bản và có biện pháp xử lý kịp thời. Biên bản nên có xác nhận của các bên liên quan để tăng giá trị pháp lý.
Trong trường hợp nghiêm trọng, có thể yêu cầu sự can thiệp của cơ quan chức năng tại nước sở tại như hải quan hoặc cơ quan thực thi pháp luật để xử lý theo quy định.
Kiểm soát rủi ro pháp lý và tuân thủ quyền của bên thứ ba
Kiểm tra quyền SHTT trước khi tham gia
Trước khi tham gia hội chợ, doanh nghiệp cần rà soát để đảm bảo sản phẩm của mình không xâm phạm quyền của bên thứ ba tại quốc gia tổ chức. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các quy định về SHTT tại EU rất chặt chẽ.
Quản lý tài liệu và thông tin nội bộ
Doanh nghiệp cần xây dựng quy trình quản lý tài liệu, hạn chế việc để lộ bản vẽ kỹ thuật hoặc thông tin nhạy cảm tại nơi công cộng. Việc đào tạo nhân sự tham gia hội chợ về nhận diện rủi ro SHTT cũng là một yếu tố quan trọng trong chiến lược phòng ngừa.
Kết luận từ Luật sư chuyên môn
Kiểm soát rủi ro sở hữu trí tuệ tại hội chợ, triển lãm quốc tế không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là yếu tố sống còn trong chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp. Việc kết hợp giữa đăng ký bảo hộ, kiểm soát thông tin và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm sẽ giúp doanh nghiệp bảo vệ hiệu quả tài sản trí tuệ của mình trong môi trường cạnh tranh toàn cầu.
>>>>> Nếu bạn chuẩn bị tham gia hội chợ quốc tế và cần tư vấn về cách bảo vệ mẫu thiết kế mới trước khi công khai, đăng ký bảo hộ tạm thời hoặc xử lý hành vi sao chép tại sự kiện, hãy liên hệ ngay với Dịch vụ pháp chế để được hỗ trợ và xử lý kịp thời.
