Trong các cuộc đối đầu về bản quyền hay nhãn hiệu, việc phân định đúng sai không thể dựa trên cảm tính cá nhân. Theo số liệu thống kê từ các vụ án kinh tế tại Việt Nam, có đến hơn 75% các vụ tranh chấp quyền sở hữu công nghiệp hiện nay cần đến sự can thiệp của cơ quan chuyên môn để làm rõ yếu tố xâm phạm. Lúc này, việc thực hiện thủ tục giám định sở hữu trí tuệ chính là “chìa khóa” giúp các bên xác lập chứng cứ pháp lý tuyệt đối trước Tòa án hoặc các cơ quan hành pháp.
Vậy quy trình này diễn ra như thế nào? Bài viết này sẽ giúp bạn nắm vững lộ trình thực hiện để bảo vệ quyền lợi của mình một cách chuyên nghiệp nhất.
>>> Nếu bạn đang vướng vào kiện tụng, Đăng ký tư vấn ngay tại Dịch vụ pháp chế để được hỗ trợ xử lý hồ sơ thần tốc.
Căn cứ pháp lý cốt lõi của thủ tục giám định
Mọi hoạt động giám định mà chúng tôi hướng dẫn đều tuân thủ nghiêm ngặt các văn bản quy phạm pháp luật sau:
Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành
Căn cứ Điều 201 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi, bổ sung 2022), giám định sở hữu trí tuệ là việc tổ chức, cá nhân có thẩm quyền sử dụng kiến thức, chuyên môn để đánh giá về những vấn đề liên quan đến vụ việc xâm phạm quyền. Luật cũng quy định rõ kết luận giám định là một trong những nguồn chứng cứ để cơ quan có thẩm quyền giải quyết vụ việc.
Nghị định hướng dẫn chi tiết
Hoạt động giám định được cụ thể hóa tại Chương VI Nghị định 65/2023/NĐ-CP. Nghị định này quy định chi tiết về điều kiện, trình tự, thủ tục thực hiện giám định cũng như quyền và nghĩa vụ của tổ chức giám định như Viện Khoa học sở hữu trí tuệ (VIPRI).
Khi nào cần phải thực hiện thủ tục giám định sở hữu trí tuệ?
Việc xác định thời điểm thực hiện giám định quyết định đến 80% thắng lợi của vụ tranh chấp. Thông thường, các chủ thể quyền cần thực hiện thủ tục này trong hai trường hợp trọng tâm sau:
Xác định yếu tố xâm phạm để khởi kiện dân sự
Căn cứ Điều 202 Luật Sở hữu trí tuệ, khi bạn muốn áp dụng các biện pháp dân sự như buộc chấm dứt hành vi xâm phạm hoặc bồi thường thiệt hại, bạn cần chứng minh hành vi của đối thủ là xâm phạm. Thực hiện thủ tục giám định sở hữu trí tuệ giúp so sánh các đặc điểm trùng lặp để đưa ra kết luận khách quan theo quy chuẩn kỹ thuật của pháp luật.
Cung cấp chứng cứ cho cơ quan xử lý hành chính
Theo Nghị định 99/2013/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 126/2021/NĐ-CP), các cơ quan như Thanh tra, Quản lý thị trường có quyền xử phạt hành vi xâm phạm. Một bản kết luận giám định khẳng định hàng hóa là hàng giả mạo SHTT sẽ giúp các cơ quan này ra quyết định hành động ngay lập tức, đảm bảo tính kịp thời trong việc ngăn chặn thiệt hại cho doanh nghiệp.
Vai trò và Giá trị pháp lý của kết luận giám định tại VIPRI
Tại Việt Nam, Viện Khoa học sở hữu trí tuệ (VIPRI) là đơn vị thực hiện chức năng giám định sở hữu công nghiệp được Bộ Khoa học và Công nghệ cấp phép.
Quy trình nộp mẫu đơn yêu cầu giám định tại VIPRI
Để bắt đầu, bạn cần chuẩn bị mẫu đơn yêu cầu giám định theo đúng quy định tại Thông tư 23/2023/TT-BKHCN. Trong đơn phải nêu rõ đối tượng cần giám định và đối tượng đối chứng. Mọi sai sót về mặt thuật ngữ trong tờ khai có thể dẫn đến việc đơn bị bác bỏ hoặc kết luận không sát với mục tiêu khởi kiện.
Giá trị pháp lý của kết luận giám định VIPRI trước Tòa án
Nhiều doanh nghiệp thắc mắc: Kết luận giám định của VIPRI có bắt buộc tòa án phải nghe theo không?
Theo Điều 102 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, kết luận giám định là một nguồn chứng cứ quan trọng. Dù Tòa án có quyền trưng cầu giám định lại nếu thấy cần thiết, nhưng trên thực tế, giá trị pháp lý của kết luận giám định từ VIPRI thường mang tính thuyết phục cao nhất và được Thẩm phán ưu tiên sử dụng để ra phán quyết.
Các bước thực hiện thủ tục giám định sở hữu trí tuệ chuẩn xác
Doanh nghiệp cần tuân thủ quy trình thực hiện nghiêm ngặt để đảm bảo tính hợp pháp của chứng cứ:
Thu thập mẫu vật và hồ sơ đối chứng theo luật định
Mẫu vật phải được thu thập một cách khách quan (có biên bản mua bán hoặc hóa đơn). Bạn cần cung cấp bản sao công chứng Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu hoặc kiểu dáng công nghiệp để làm căn cứ đối chứng.
Hoàn thiện mẫu đơn yêu cầu giám định và nộp hồ sơ
Mọi thông tin trong mẫu đơn yêu cầu giám định phải khớp với thực tế mẫu vật. Theo luật sư, việc mô tả sai đặc điểm xâm phạm sẽ khiến kết luận giám định bị lệch hướng, dẫn đến mất lợi thế khi tranh tụng.
Phân tích chuyên môn và nhận kết quả giám định
Sau khi thẩm định về tính tương tự gây nhầm lẫn (đối với nhãn hiệu) hoặc tính mới (đối với kiểu dáng), VIPRI sẽ trả về văn bản kết luận chính thức. Đây là tài liệu cốt lõi để các bên tiến hành hòa giải hoặc nộp đơn khởi kiện ra Tòa án.
>>> Theo Luật sư Nguyễn Văn Hùng: “Dưới góc độ pháp lý, việc thực hiện thủ tục giám định sở hữu trí tuệ là bước đi tự bảo vệ mình theo Điều 198 Luật SHTT. Nếu không có kết luận giám định, bạn rất dễ rơi vào tình trạng kiện sai đối tượng hoặc không chứng minh được thiệt hại, dẫn đến việc bị Tòa án bác đơn hoặc phải bồi thường ngược lại cho đối thủ.”
Kết luận
Tóm lại, mọi hướng dẫn của Dịch vụ Pháp chế đều bám sát các quy định pháp luật hiện hành để đảm bảo quyền lợi tối đa cho các bạn. Việc nắm vững lộ trình làm việc với Viện Khoa học sở hữu trí tuệ (VIPRI) chính là cách thông minh nhất để bảo vệ thành quả sáng tạo của doanh nghiệp.
>>> Nếu bạn đang bị đạo nhái và cần một cơ sở pháp lý vững chắc, Đặt lịch tư vấn ngay tại Dịch vụ pháp chế để đội ngũ luật sư hỗ trợ bạn thực hiện thủ tục giám định đúng luật và hiệu quả.
Ban Biên tập Dịch vụ Pháp chế
(Tham vấn chuyên môn bởi: Luật sư Nguyễn Văn Hùng)
