Ngày 01/01/2026, Nghị định 96/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, đánh dấu một bước ngoặt lớn trong việc cải cách thủ tục hành chính và nới lỏng các rào cản đầu tư tại Việt Nam. Vậy điểm mới Nghị định 96/2026 là gì và nó tác động thế nào đến chiến lược của các doanh nghiệp FDI?
Dựa trên sự tham vấn của Luật sư Nguyễn Văn Hùng, bài viết này sẽ thực hiện phép so sánh Nghị định 96 và Nghị định 31/2021 để bóc tách những thay đổi về điều kiện kinh doanh, đồng thời cập nhật danh mục ngành nghề hạn chế tiếp cận thị trường mới nhất. Đây là tài liệu “gối đầu giường” để các nhà đầu tư tránh các sai sót pháp lý trong giai đoạn chuyển tiếp này.
Bối cảnh ra đời của Nghị định 96/2026/NĐ-CP
Nghị định 96/2026/NĐ-CP được ban hành nhằm đồng bộ hóa hệ thống pháp luật sau khi Luật Đất đai 2024 và các sửa đổi của Luật Đầu tư được thực thi đầy đủ. Trọng tâm của Nghị định này là thúc đẩy đầu tư xanh, công nghệ cao và đơn giản hóa quy trình M&A xuyên biên giới.
Đặc điểm nổi bật:
- Tính liên thông: Kết nối trực tiếp dữ liệu giữa hệ thống đăng ký đầu tư và đăng ký đất đai quốc gia.
- Cơ chế hậu kiểm: Chuyển dịch từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” đối với các dự án thuộc lĩnh vực khuyến khích đầu tư.
So sánh Nghị định 96/2026 và Nghị định 31/2021
Việc hiểu rõ sự khác biệt giữa hai văn bản này giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa các ưu đãi mới.
| Tiêu chí | Nghị định 31/2021/NĐ-CP | Nghị định 96/2026/NĐ-CP (Mới) |
| Thủ tục điều chỉnh dự án | Phải thực hiện tuần tự qua nhiều bước trung gian. | Cho phép điều chỉnh đồng thời cả quy hoạch và chủ trương đầu tư (Cơ chế 1 cửa liên thông). |
| Ký quỹ đầu tư | Mức ký quỹ cố định theo quy mô vốn. | Giảm 30% mức ký quỹ cho dự án thuộc lĩnh vực Kinh tế tuần hoàn & Chip bán dẫn. |
| Định nghĩa nhà đầu tư | Quy định còn chung chung về “vốn nước ngoài”. | Phân định rõ “Nhà đầu tư nước ngoài thế hệ mới” để áp dụng ưu đãi đặc biệt. |
| Thời hạn xem xét hồ sơ | Thường kéo dài 15-30 ngày. | Rút ngắn còn tối đa 10 ngày làm việc đối với dự án trong KCN, Khu công nghệ cao. |
Kinh nghiệm từ Luật sư Nguyễn Văn Hùng: “Điểm đột phá nhất của Nghị định 96/2026 chính là việc chấp nhận hồ sơ số hóa hoàn toàn. Nhà đầu tư không còn phải nộp bản cứng hợp pháp hóa lãnh sự trong một số giai đoạn đầu, giúp tiết kiệm ít nhất 2 tuần chuẩn bị hồ sơ.”
Danh mục ngành nghề hạn chế tiếp cận thị trường mới nhất
Căn cứ Phụ lục I của Nghị định 96/2026/NĐ-CP, Chính phủ đã có những điều chỉnh quan trọng nhằm thực hiện các cam kết FTA thế hệ mới.
Nhóm ngành nghề “Mở cửa hoàn toàn”
Một số ngành trước đây yêu cầu liên doanh (như dịch vụ hỗ trợ vận tải, logistics chuyên sâu) nay đã cho phép nhà đầu tư ngoại sở hữu đến 100% vốn.
Nhóm ngành nghề “Hạn chế tiếp cận” (Phụ lục IA)
Các ngành nghề liên quan đến an ninh quốc gia, báo chí, và một số loại hình dịch vụ tài chính vẫn giữ nguyên rào cản tỷ lệ vốn (FOL).
Nhóm ngành nghề “Tiếp cận có điều kiện” (Phụ lục IB)
Đây là khu vực có nhiều thay đổi nhất. Nghị định 96/2026 đã loại bỏ hơn 15 ngành nghề khỏi danh mục kinh doanh có điều kiện để tạo thông thoáng cho thị trường khởi nghiệp sáng tạo.
Những điều kiện mới về năng lực tài chính và sử dụng đất
Theo Điều 45 Nghị định 96/2026, các điều kiện về dự án được thắt chặt hơn ở khâu thực thi để tránh “dự án treo”:
- Vốn chủ sở hữu: Phải đảm bảo tính thanh khoản thực tế, được xác nhận bởi hệ thống ngân hàng liên thông.
- Cam kết môi trường: Bắt buộc có phương án xử lý rác thải đạt chuẩn Net Zero đối với các dự án sản xuất công nghiệp nặng.
- Sử dụng đất: Nếu sau 12 tháng kể từ khi có quyết định giao đất mà không triển khai, hệ thống sẽ tự động phát cảnh báo thu hồi trên cổng thông tin quốc gia.
Checklist thực hiện dự án theo Nghị định 96/2026
- Kiểm tra ngành nghề trong danh mục hạn chế tiếp cận thị trường mới nhất.
- Xác định hình thức đầu tư (Trực tiếp, BCC hay M&A).
- Chuẩn bị hồ sơ số hóa theo quy chuẩn của Cổng thông tin quốc gia về đầu tư.
- Thẩm định khả năng đáp ứng điều kiện về vốn và môi trường.
- Ký kết hợp đồng tư vấn với đơn vị am hiểu luật để thực hiện thủ tục liên thông.
Kết luận
Nghị định 96/2026/NĐ-CP không chỉ là văn bản hướng dẫn thuần túy mà là một thông điệp mạnh mẽ về việc Việt Nam sẵn sàng đón nhận các dòng vốn chất lượng cao. Việc nắm vững điểm mới Nghị định 96/2026 và hiểu rõ sự so sánh giữa Nghị định 96 và Nghị định 31 sẽ giúp doanh nghiệp đi trước một bước trong cuộc đua đầu tư.
Với sự đồng hành của Luật sư Nguyễn Văn Hùng, chúng tôi tự tin hỗ trợ quý khách hàng chuyển đổi và thiết lập dự án đầu tư theo tiêu chuẩn pháp lý mới nhất, hãy liên hệ ngay cho Dịch vụ pháp chế.
